Fizjoterapia po urazie kolana

Staw kolanowy jest narażony na różnego rodzaju kontuzje….
Kontuzje nie dotyczą tylko sportowców zawodowych (chociaż oni, są w grupie zwiększonego ryzyka), ale także każdego z nas np grając w piłkę nożną bądź w wyniku wypadku komunikacyjnego . Staw kolanowy jest nie tylko skomplikowaną strukturą anatomiczną, ale i delikatną strukturą narażoną na wszelkiego rodzaju urazy. Kolano odpowiada  pośrednio za utrzymywanie ciała w pozycji pionowej oraz funkcje związane z przemieszczaniem się.

Rozpocznijmy zatem od anatomii stawu kolanowego:

Jest to największy staw ciała ludzkiego. Łączy kość udową z kością piszczelową. W skład stawu wchodzi również rzepka. Główkę stawową tworzą kłykcie kości udowej, panewkę, kłykcie kości piszczelowej. Kłykieć przyśrodkowy kości udowej jest większy, co wiąże się z ogólną budową kończyny dolnej. W pozycji stojącej końce górne kości udowych są rozstawione na szerokość miednicy, natomiast końce dolne stykają się ze sobą. Powoduje to skośny przebieg kości udowych w płaszczyźnie czołowej, zbieżny ku dołowi. Ponieważ oś poprzeczna stawu kolanowego biegnie poziomo, kłykieć przyśrodkowy kości udowej musi być dłuższy, aby dosięgnąć poziomej powierzchni kłykcia kości piszczelowej.

W skład kolana zaliczamy więzadła wewnętrzne.

Więzadło krzyżowe przednie (ACL – anterior cruciate ligament) rozpoczyna się na powierzchni przyśrodkowej kłykcia bocznego kości udowej i biegnie ku dołowi, przyśrodkowi i środkowi, przyczepiając się na polu między kłykciowym przednim kości piszczelowej.

Więzadło krzyżowe tylne (PCL – posterior cruciate ligament) biegnie od powierzchni bocznej kłykcia przyśrodkowego kości udowej do pola między kłykciowego tylnego.

Przy wszelkich ruchach części tych więzadeł, napinając się hamują nadmierne ruchy, zwłaszcza ruch prostowania.

Więzadła zewnętrzne

Silne więzadła poboczne łączą kości udową i piszczelową po obu stronach stawu, dzięki czemu więzadła te hamują nadmierne prostowanie. Do więzadeł zewnętrznych zaliczamy: więzadło poboczne piszczelowe, więzadło poboczne strzałkowe, więzadło podkolanowe skośne i więzadło podkolanowe łukowate.

To tyle z anatomii. Oczywiście temat nie jest wyczerpany. Poniżej umieściłem dwa linki do anatomii stawu kolanowego (wersja angielska)

Zanim zaczniemy przebieg postępowania fizjoterapeutycznego pamiętaj że przed wykonywaniem jakichkolwiek ćwiczeń powinieneś skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą w celu diagnostycznym. Bez poprawnej diagnozy wykonywanie jakichkolwiek ćwiczeń może być niebezpieczne i prowadzić do dalszego uszkodzenia stawu kolanowego.

Postępowanie fizjoterapeutyczne.

Leczenie zapalenia za pomocą techniki PRICE

Uszkodzenie struktury albo struktur anatomicznych kolana ( mam tu na myśli więzadła, łąkotki itp.) łączy się z procesem zapalnym w kolanie. Zostają uszkodzone drobne naczynia krwionośne które zaczynają krwawić. To krwawienie prowadzi do pięciu głównych symptomów zapalenia: podwyższenia temperatury regionu objętego zapaleniem, zaczerwienienia skóry, opuchlizny, bólu i utraty lub upośledzenia funkcji. Oczywiście zapalenie jest reakcją obronną organizmu i jest częścią procesu prowadzącą do wyleczenia „chorej struktury” nie mniej jednak nasze ciało ma tendencje do nadmiernego reagowania na nagłe kontuzje i to powołuje nadmierne gromadzenie się płynu zapalnego. Płyn zapalny zawiera białka które służą do formacji blizny. Za dużo blizny wewnątrz tkankowej może powodować ograniczenie funkcji.
Tyle teorii. Zajmijmy się teraz postępowaniem pourazowym czyli już słynnego PRICE

Protect – ochrona – chroń uszkodzone kolano przed nadmiernymi ruchami które mogą zaburzyć proces gojenia i prowadzić do dalszego uszkodzenia. Trzeba uważać z nadmiernymi ruchami zginania i prze prostu w stawie kolanowym. Uważać również należy na rotacje w kolanie.

Rest – odpoczynek – nie należy zbytnio obciążać uszkodzonego stawu kolanowego( chyba że rekomendacja fizjoterapeuty czy lekarza jest inna) w tym przypadku należ użyć kul lub kuli w celu odciążenia kończyny dolnej.

Ice – okładanie lodem – kompresy lodowe pomagają w obkurczaniu się naczyń krwionośnych co ogranicza krwawienie i redukuje nadmierne gromadzenie się płynu zapalnego. Lód powinien być skruszony, włożony w worek plastikowy i owinięty ręcznikiem. Terapia lodowa powinna być stosowana od momentu kontuzji na 20 min co 3 – 4 godziny przez ok 3 – 4 tygodnie.

Compression – ucisk – może być wykonywany ze zwykłego elastycznego bandaża lub opaski elastycznej dostępnej w każdej aptece. Bandaż nie powinien być założony zbyt ciasno żeby nie powodować nadmiernego zablokowania przepływu krwi lub utraty czucia.

Elevation – uniesienie – zmniejszając ciśnienie krwi pomagamy zredukować krwawienie i wchłanianie płynu zapalnego.

Tak jak PRICE powinna być stosowana tak „HARM” powinna być bezwzględnie unikana.

Heat – ciepło – np: gorąca kąpiel albo sauna
Alkochol
Running – biegi
Masaż

Ćwiczenia wzmacniające staw kolanowy

Przedstawię teraz ćwiczenia wzmacniające staw kolanowy, poprawę dynamiki kolana oraz propriocepcji kolana ( Definicja propriocepcji).

Ćwiczenia wzmacniające podzieliłem na 5 faz. Pamiętaj że od twojego fizjoterapeuty zależy zestaw twoich ćwiczeń. Może ci polecić zaczęcie od fazy 1 do 5 jeżeli twoja kontuzja była poważna, albo np od 3 do 5 przy lżejszych kontuzjach. Może zalecić ci też inne ćwiczenia wzmacniające dopasowane specjalnie do rodzaju twojej kontuzji. Pamiętaj również ze postępowanie fizjoterapeutyczne pooperacyjne po np rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego jest inne niż ćwiczenia przedstawione poniżej.

Faza pierwsza

Stojąc obunóż – Mini przysiady.

1. Mini przysiad z podporem.
2. Mini przysiad bez podporu.
3. Mini przysiad z obciążeniem.

Faza druga

Mini przysiady na jednej nodze.

1. Mini przysiad na jednej nodze z podporem.
2. Mini przysiad na jednej nodze bez podporu.
3. Mini przysiad na jednej nodze z obciążeniem

Faza trzecia

Wejście na stopień

1. Wejście na stopień.
2. Wejście na stopień z obciążeniem.

Faza czwarta

Zejście ze stopnia

1. Zejście ze stopnia.
2. Zejście ze stopnia z obciążeniem.

Faza piąta

1. Wykrok do boku ze zgięciem kolana.
2. Podskoki na jednej nodze.

Ćwiczenia poprawiające czucie głębokie w stawie kolanowym( ćwiczenia prioproceptywne )

1. Przemieszczanie ciężaru ciała z jednej stopy na drugą.

2. Ćwiczenie równowagi na kontuzjowanej nodze na twardym podłożu. Rozpoczynamy z otwartymi oczami i w miarę wykonywania ćwiczenia zamykamy oczy.

3. Ćwiczenia równowagi na kontuzjowanej nodze na miękkim podłożu. Ćwiczenie rozpoczynamy z otwartymi oczami i w miarę wykonywania ćwiczenia zamykamy oczy.

4. Ćwiczenia równowagi na miękkim podłożu z delikatnie zgiętymi kolanami. Ćwiczenie rozpoczynamy z otwartymi oczami i w miarę wykonywania ćwiczeń zamykamy oczy.

5. Ćwiczenia równowagi na miękkim podłożu na kontuzjowanej nodze. Ćwiczenia rozpoczynamy z otwartymi oczami i w miarę wykonywania ćwiczeń zamykamy oczy.

6. Zrób kilka kroków a następnie wykonaj skok na kontuzjowaną nogę. Ćwiczenie rozpoczynamy z otwartymi oczami i w miarę wykonywania ćwiczenia zamykamy oczy.

Pamiętaj ze w tych ćwiczeniach liczy się poprawność ich wykonania. Źle wykonywane ćwiczenia mogą prowadzić do odnowienia kontuzji. Zalecam również wykonywanie tych ćwiczeń pod okiem specjalisty ( najlepiej fizjoterapeuty).

A teraz bonus: